Viên Phương

Viên Phương (168? - 200), người Nhữ Dương, quận Nhữ Nam, Dự Châu; là con tư sinh của Viên Thiệu với một góa phụ trong tộc Viên Thị.

Tuy là con tư sinh nhưng Viên Phương từ nhỏ đã tỏ ra tài năng xuất chúng, vượt xa ba người con của Viên Thiệu nên được Viên Thiệu dốc tâm tài bồi, để Viên Phương theo học Thủy Kính tiên sinh Tư Mã Huy. Bằng vào năng lực của mình, Viên Phương nhanh chóng trở thành đệ tử đầu tiên bước vào hàng ngũ Bát Kỳ - Bát Kỳ Chi Thủ. Bên cạnh đó, Viên Thiệu còn cho Viên Phương bái Tả Từ, một đầu lĩnh Khăn Vàng và cũng là người đứng đầu trong Bát Quái, làm thầy. Có thể nói, Viên Phương kiêm tu sở học của hai nhà Kỳ - Quái.

Viên Phương yêu Tiểu Trà, con gái thổ hào họ Khổng ở địa phương. Nhưng Viên Thiệu vì muốn khuếch trương thế lực xuống phía Nam đồng thời chuẩn bị điều kiện để Viên Phương có thể tranh đấu với ba người con chính thức của mình, Thiệu đã hứa hôn cho Phương với Tôn Thục, con gái của Tôn Kiên. Để tăng áp lực cho Viên Phương, Viên Thiệu ngầm cho người hạ độc thủ với Tiểu Trà. Điều này khiến Viên Phương trở mặt và suýt nữa giết chết Viên Thiệu nếu Thiệu không tiết lộ bí mật rằng chính y mới là cha ruột của Viên Phương. Từ đó, Viên Phương bước vào con đường tranh bá thiên hạ. Viên Phương chết trong chiến dịch Quan Độ vì kế phản gián của Quách Gia trước khi chí lớn hoàn thành.

Thành hạ nhất tụ
Viên Phương chỉ huy 1 lực lượng đặc nhiệm trà trộn vào Lạc Dương để giải cứu các con tin nhà quan lại sĩ tộc bị Đổng Trác làm con tin, trong đó có Viên Ngỗi (chú ruột của Viên Thiệu). Tuy nhiên, kế hoạch “thành hạ nhất tụ” của tập đoàn quân phiệt Đổng Trác không chỉ là dời thành mà còn muốn nhân cơ hội đốt chết Viên Thiệu. Kế hoạch giải cứu con tin thất bại, Viên Phương phải bỏ chạy đi tìm cách cứu Viên Thiệu. Phương cải trang thành một tên lính quân Đổng Trác, vờ đâm chết Viên Thiệu, sau đó lập kế ám sát Đổng Trác nhưng bị Lữ Bố phát hiện và đâm một kích trọng thương. May mắn, nhờ sự xuất hiện của Liêu Nguyên Hỏa và đạo kỳ binh ba anh em Lưu, Quan, Trương, Viên Thiệu và Viên Phương có thể an toàn rút lui.

Hổ Lao Quan
Liên minh quân Quan Đông ai cũng có lòng riêng, sau khi Đổng Trác rời Lạc Dương, trừ Tào Tháo, Tôn Kiên ra, các quân phiệt khác đều muốn trở về. Nắm được tâm lí này, phe Đổng Trác xua nạn dân đến Toan Táo – nơi đóng quân của liên minh Quan Đông. Các thế lực quân phiệt muốn rút đi dùng số lương còn lại để mua chuộc lòng dân. Bất ngờ, Lữ Bố và Hoa Hùng quay trở lại vây chặt liên quân tại Hổ lao Quan. Viên Phương, lúc này là tổng quân sư của liên minh, tương kế tựu kế, lợi dụng sự tín nhiệm của đồng minh đã tạo điều kiện để quân chủ lực của Viên Thiệu rút lui an toàn đồng thời đưa quân đồng minh làm lá chắn hứng chịu sự công kích của Lữ Bố. Kết quả, Viên Thiệu giữ được thực lực quan trọng để sau này tranh hùng đất Hà Bắc.

Chiến dịch U Châu
Viên Phương chỉ huy quân chủ lực của Viên Thiệu tiến đánh Tiền tướng quân Công Tôn Toản ở U Châu, đối thủ chính của Thiệu tại Hà Bắc. Bằng kế phân tán chủ lực địch đồng thời cắt đứt lương thảo, Viên Phương đã vây khốn Công Tôn Toản tại căn cứ chính, thành Dịch Kinh. Sau một thời gian dài bị vây hãm cùng với sự cạn kiệt lương thực, Công Tôn Toản giết hết cả nhà sau đó tự sát, và Viên Phương đã sát nhập U Châu dưới quyền cai trị của Viên Thị với tổn thất thấp nhất. Điều này tạo nên một nước phương Bắc thống nhất gồm 4 châu Ký, Thanh, U, Tịnh, tạo nền tảng để Viên Thiệu quay xuống phía Nam tuyên chiến với Tào Tháo.

Chiến dịch Xuống Từ Châu (trước Quan Độ)
Trong chiến dịch này, Viên Phương đóng vai trò chỉ huy phó, hỗ trợ con trưởng của Viên Thiệu là Viên Đàm đánh Từ Châu nhằm cô lập thế lực của Tào Tháo ở phía đông đồng thời tạo tuyến đường giao thông quan trọng liên kết hai thế lực của Hà Bắc Viên Thiệu và Hà Nam Viên Thuật. Tuy thành công trong kế mai phục Nhị kỳ Tuân Úc nhưng Viên quân vẫn phải chịu thiệt hại nặng nề do hai “Lữ Bố giả” Trương Liêu và Triệu Vân gây nên. Sự chỉ huy non kém của Viên Đàm đã khiến cho quân tiên phong Hà Bắc mất thời cơ đánh chiếm Từ Châu và quan trọng hơn, khiến cho hai anh em Viên Thiệu và Viên Thuật không thể hợp sức đánh Tào Tháo. Việc không đạt được thắng lợi trên chiến trường, kỳ thật tất cả đều đúng với ý đồ của Viên, tạo lợi thế trước chiến dịch Quan Độ. Thứ nhất, Viên Phương cho tung tin đồn hạ uy tín của Viên Đàm nhằm tước bỏ binh quyền của Đàm, thống nhất quân đội trước đại chiến đồng thời loại bỏ một đối thủ giành quyền thừa kế trực tiếp. Thứ hai, vừa trừ đi Viên Thuật - một người không thuộc vây cánh Viên Phương, vừa để Viên Thuật tiêu hao lực lượng của Tào Tháo. Thứ ba, kích động quan lại chống Tào trong triều đình nổi loạn chống lại Tào Tháo nhằm gây rối từ phía trong, trong đó đáng kể nhất là hai cuộc nổi loạn của Đổng Thừa và Lưu Bị nhưng đều bị Tào Tháo nhanh chóng dẹp yên.

Chiến dịch Quan Độ
Sau khi hai tướng Nhan Lương, Văn Sú tử trận do trúng kế của Quách gia, quân Tào được huấn luyện tốt hơn đã nhanh chóng làm chủ chiến trường uy hiếp và gần như làm tan rã nhuệ khí chiến đấu của quân Viên Thiệu. Nhưng Viên Phương, lúc này là tổng đô đốc Viên quân, nhanh chóng ổn định lòng quân đồng thời sử dụng binh pháp thất truyền “Phong hậu bát trận đồ” ngăn cản bước tiến của quân Tào, chuyển bại thành thắng. Sau trận đánh này, Viên Phương đã tận dụng những lợi thế về nhân số và lương thảo, dồn được quân Tào vào thế phòng thủ bị động. Bằng việc lừa Tư Mã Ý bắt Hứa Du về cho Tào Tháo với tin tức giả là lương thảo để ở Cố Thị, Viên Phương phát động kế hoạch “nhất tiễn tam điêu”. Thứ nhất, để Tào Tháo dẫn dụ hai người Viên Đàm, Viên Thượng đánh nhau. Tháo dẫn binh đến Cố Thị nhưng quân Viên Phương đã phục sẵn ở phía sau. Hai người Đàm, Thượng trở về Ô Sào để tố cáo nhau với Viên Thiệu, có điều trước đó Viên Phương đã dặn Viên Hi rằng quân Tào sẽ đóng giả Viên quân đến đốt trại. Sau khi hai người Đàm, Thượng nhập trại, Viên Hi phóng hỏa đốt trại theo kế Viên Phương. Đáng tiếc mưu kế của Phương bị lộ do Dương Tu, em họ ngoại với thân phận Dương Thanh là nội gián do Quách Gia cài vào trước đây mấy năm. Kết cục Tào Tháo cầm chân Viên Phương tại Cố Thị, Dương Tu sau khi đốt lương trại Viên Quân ở Lê Dương liền trở về giả vờ báo tin kho lương bốc cháy cho Viên Phương. Viên Phương sau khi điều động nhân mã, trong lúc không đề phòng bị Tu đâm chết.

Sự thật lịch sử
Trần Mỗ trong bài phỏng vấn của mình thừa nhận Viên Phương là một nhân vật hư cấu do ông ta nghĩ ra. Những sự kiện trong lịch sử được Trần Mỗ khéo léo xây dựng liên quan đến Viên Phương gồm có:


 * Viên Thiệu không thể đạt hôn ước với Tôn Kiên vì Kiên là thuộc hạ của Viên Thuật và hai anh em Thiệu – Thuật vốn không ưa nhau. Sau này cả hai còn lập nên hai phòng tuyến riêng chống đối lẫn nhau. Bản thân Tôn Kiên cũng chưa từng đến phương Bắc.


 * Không có trận Hổ Lao Quan. Hoa Hùng bị Tôn Kiên giết chứ không phải Quan Vũ chém bị thương và Trương Liêu đâm từ phía sau. Viên Thiệu và Vương Khuông cầm chân quân Đổng Trác tại cửa Mạnh Tân, Lạc Dương. Đổng Trác đốt thành, đưa vua về Trường An. Tào Tháo và Bào Tín lúc này chỉ huy quân đồng minh ở Duyện Châu truy kích và bị Từ Vinh phục kích tại trận Huỳnh Dương (địa thế hiểm trở nơi đây được mệnh danh là Hổ Lao quan).


 * Công Tôn Toản, anh em Lưu, Quan, Trương không tham gia liên minh quân Quan Đông.


 * Công Tôn Toản không bị Viên Thiệu dồn đến Dịch Kinh mà do quan viên và dân chúng U Châu nổi dậy chống lại Công Tôn Toản vì báo thù việc Toản đã giết U Châu mục Lưu Ngu. Viên Thiệu lúc đầu chỉ sai tướng đến hỗ trợ nhưng sau do Toản kiêu ngạo thách thức nên Thiệu nhiều lần khởi đại quân tiến đánh Dịch Kinh và hạ thành vào năm 199.


 * Viên Thiệu không ép Viên Thuật giao ra ngọc tỷ vì bản thân Thiệu cũng đã tự làm ngọc tỷ riêng nhằm kích động Lưu Ngu xưng đế để có thể tạo chính quyền trung ương mới đối kháng với hoàng đế ở Trường An do Đổng Trác nắm giữ nhưng Thuật không tán thành. Từ đó hai huynh đệ trở mặt.

Các bài viết liên quan

 * Viết cho Ma Vương
 * Con đường của Viên Phương